Η Επαγγελματική Κατάρτιση στην Μετά την Ύφεση Εποχή
Του Ευσέβιου Χατζηκώστα*
Η επαγγελματική κατάρτιση αποτελεί τη διέξοδο από τη χειμέρια οικονομική νάρκη. Η νέα γνώση και η επικαιροποίηση της υφιστάμενης γνώσης ενισχύουν τις προϋποθέσεις και τα εφόδια για την ανάπτυξη, τη δημιουργία και την καινοτομία.
Είναι για τον λόγο αυτό που η κοινωνία και τα κράτη παρέχουν την παιδεία δωρεάν. Και είναι γι αυτό, που οι ανεπτυγμένοι λαοί και τα οικονομικά εύρωστα κράτη, στην προσπάθειά τους να στηρίξουν τις υπανάπτυκτες χώρες, ενθαρρύνουν και ενισχύουν την ανάπτυξη υποδομών εκπαίδευσης έναντι της άμεσης ανθρωπιστικής βοήθειας. Είναι βέβαια πρόδηλο ότι η παιδεία και η κατάρτιση έχουν σημαντικό κόστος το οποίο επιβαρύνονται τα κράτη. Η επιβάρυνση αυτή μπορεί να αποβαίνει έως και δυσβάστακτη στην εθνική οικονομία όταν η δωρεάν παιδεία και κατάρτιση προσφέρεται μη στοχευμένα και χωρίς να αποτιμάται η προστιθέμενη αξία της προσφερόμενης γνώσης και κατάρτισης στην ανάπτυξη.
Μετά τη βιομηχανική επανάσταση κρίθηκε ιδιαίτερα σημαντική η επαγγελματική κατάρτιση τόσο σε επίπεδο αρχικής όσο και σε επίπεδο συνεχιζόμενης κατάρτισης. Σοφά, τότε, τα κράτη ενίσχυαν την επαγγελματική κατάρτιση για να ενθαρρύνουν τις επιχειρήσεις να εκπαιδεύουν και να καταρτίζουν τα στελέχη τους προς απόκτηση τεχνικών δεξιοτήτων. Στην Κύπρο, η ενίσχυση της επαγγελματικής κατάρτισης ξεκίνησε το 1979 με την ίδρυση της Αρχής Βιομηχανικής Κατάρτισης, η οποία το 1999 μετονομάστηκε σε Αρχή Ανάπτυξης Ανθρώπινου Δυναμικού (ΑνΑΔ) δυνάμει του υπ αριθμό 125(Ι)/1999 Νόμου. Αποστολή της ΑνΑΔ δηλώνεται ως «η δημιουργία των προϋποθέσεων για προγραμματισμένη και συστηματική κατάρτιση και ανάπτυξη του ανθρώπινου δυναμικού της Κύπρου, σε όλα τα επίπεδα και σε όλους τους τομείς, για την ικανοποίηση των αναγκών της οικονομίας μέσα στα πλαίσια της κοινωνικής και οικονομικής πολιτικής του κράτους».
Η συνεισφορά της ΑνΑΔ κατά την περίοδο μεταξύ του 1979 και της σημερινής περιόδου της πρωτόγνωρης οικονομικής ύφεσης ήταν πολύτιμη.
Στις ώριμες οικονομίες, η κρατική ενίσχυση, τόσο της παιδείας όσο και της επαγγελματικής κατάρτισης, παύει να διαδραματίζει αναγκαία προϋπόθεση για ανάπτυξη καθότι το οικονομικό επίπεδο, τόσο της μέσης οικογένειας αφ ενός όσο και της μέσης επιχείρησης αφ ετέρου, είναι αρκούντως αναβαθμισμένο, ώστε δεν υπάρχει πλέον η ανάγκη οικονομικής στήριξης ούτε ενθάρρυνσης προς την κατεύθυνση της παιδείας ή της επαγγελματικής κατάρτισης αντίστοιχα. Είναι για το λόγο αυτό που στις ανεπτυγμένες χώρες παρατηρείται έξαρση τόσο των ιδιωτικών σχολείων και πανεπιστημίων όσο και χειραφέτηση των επιχειρήσεων να αναλάβουν από μόνες τους την κατάρτιση των στελεχών τους χωρίς ενθάρρυνση και κρατική ενίσχυση. Στις περιπτώσεις αυτές είναι βέβαια προφανής η περαιτέρω και με ραγδαίους ρυθμούς ανάπτυξη καθώς και η περαιτέρω πρόοδος της κοινωνίας και της οικονομίας των ήδη ανεπτυγμένων χωρών. Ο λόγος της ολοένα αυξανόμενης ανάπτυξης και προόδου των ήδη ανεπτυγμένων επιχειρήσεων στις ανεπτυγμένες χώρες αποδίδεται στην απουσία κρατικών ενισχύσεων και στην αξιοποίηση των ίδιων πόρων, οι οποίοι τυγχάνουν εξ αντικειμένου, μεγαλύτερου σεβασμού και εκτίμησης.
Η κρατική ενίσχυση της παιδείας και της επαγγελματικής κατάρτισης αποτελεί αναγκαία και, αισίως, ικανή προϋπόθεση για την επιδιωκόμενη ανάπτυξη, όταν αναφέρεται σε λαούς οι οποίοι βρίσκονται στο στάδιο της ανάπτυξής τους και με την προϋπόθεση ότι  αυτή γίνεται στοχευμένα και βάσει συνετής στρατηγικής. Αντίθετα όμως, η κρατική ενίσχυση και η παροχή βοήθειας υπό τη μορφή επιδομάτων, χορηγιών και κάθε μορφής επιδοτήσεων σε ώριμες επιχειρήσεις καθώς βέβαια και σε κάθε μεμονωμένο άτομο ή οικογένεια, που αποδεδειγμένα διαθέτει τη δυνατότητα να αυτοσυντηρείται, οδηγεί με μαθηματική ακρίβεια σε ύφεση καθ’ ότι, αναπόφευκτα, μειώνεται η παραγωγικότητα και το ενδιαφέρον για εργασία και πρόοδο.
Στη μετά την ύφεση περίοδο, που ευχόμαστε να αρχίσαμε ήδη και στην Κύπρο να τη ζούμε, οι σύγχρονες επιχειρήσεις θα επιβιώνουν με ίδιους πόρους και με ίδιαν εσωτερική δύναμη αφού, κατά τεκμήριο, οι πόροι δεν είναι ανεξάντλητοι και κατ’ επέκταση, η ανάπτυξη εκ των έσω (χωρίς επιδοτήσεις) είναι η μοναδική διέξοδος για πραγματική, όχι κατ’ επίφαση, ανάπτυξη.
 
* Ο Ευσέβιος Χατζηκώστας είναι εκπαιδευτής επαγγελματικής κατάρτισης, μέλος του Κυπριακού Συνδέσμου Ιδρυμάτων Επαγγελματικής Κατάρτισης, ΚυΣΙΕΚ.